Birkaç ay kullanılmayacak bir motosikleti park edip üstünü örtmek yeterli değil. Beklerken yıpranan motosiklet, sürülerek yıpranan motosikletten daha fazla masraf çıkarır. Kısa cevap şu: temizleyip kurutun, akü ve yakıt tarafını hazırlayın, lastik basıncını ayarlayın, nefes alan bir örtüyle kuru bir yerde bekletin.
Ayrıntı, bu adımların hangi sırayla ve neden yapıldığında.
Bekleyen Motosiklette Ne Bozulur?
Sorunların çoğu hareketsizlikten değil, nemden ve zamandan kaynaklanır.
Akü kullanılmasa bile kendiliğinden boşalır ve tamamen boşalmış bir akü kalıcı kapasite kaybı yaşar. Yakıt zamanla oksitlenir; yarı dolu depoda kalan hava, sıcaklık değişimiyle yoğuşma yaratıp deponun içinde su birikmesine neden olur. Lastikler aynı noktada haftalarca aynı yükü taşıdığında düzleşir. Fren diskleri nemli ortamda yüzeysel pas tutar. Zincirdeki eski yağ kurur, altındaki metal açıkta kalır.
Bunların hiçbiri kaçınılmaz değil. Hepsinin bir saatlik bir hazırlıkla önü alınabiliyor.
Adım 1: Yıkayın, Ama Asıl Önemlisi Kurulayın
Motosikleti kirli bırakmayın. Yol tuzu, böcek kalıntısı ve fren tozu aylar boyunca yüzeyde durursa boyada ve alüminyum parçalarda kalıcı iz bırakır.
Yıkadıktan sonra tamamen kurutun. Basınçlı hava varsa gizli köşelerden suyu atın; yoksa motosikleti kısa bir tur attırıp ısınmasını sağlayın. Nem, kapalı bir garajda örtü altında hapsolduğunda kurumaz, yoğuşur.
Kuruduktan sonra boyalı yüzeylere ince bir cila, krom ve metal aksama koruyucu sprey uygulanabilir. Egzozun ağzını, içine nem ve böcek girmesini engellemek için bir bezle kapatmak eski ama işe yarayan bir alışkanlık. Bahar geldiğinde çıkarmayı unutmamak kaydıyla.
Adım 2: Yağı Değiştirin
Bu adım genelde atlanır ve atlanmaması gerekir. Kullanılmış motor yağı yanma artıkları ve asidik bileşenler taşır. Bu yağla üç ay beklemek, motorun iç yüzeylerini o süre boyunca aşındırıcı bir karışımın içinde bırakmak anlamına gelir.
Yağı ve filtreyi kış öncesinde değiştirin, ardından motoru birkaç dakika çalıştırıp yeni yağın her yere dağılmasını sağlayın. Bahara temiz yağla girmek, bahara temiz yağ almaya çalışmaktan daha kolay.
Zinciri de bu aşamada temizleyip yağlayın. Kuru zincir, nemli bir ortamda paslanmaya en açık parçadır.
Adım 3: Yakıt Deposu
Enjeksiyonlu bir motosikletiniz varsa depoyu neredeyse tam doldurun. Boş kalan hacim ne kadar azsa yoğuşma riski o kadar düşer. Uzun süre bekleyecekse yakıt stabilizatörü kullanmak, benzinin oksitlenmesini geciktirir; katkıyı ekledikten sonra motoru birkaç dakika çalıştırın ki karışım yakıt hattına ve enjektörlere ulaşsın.
Karbüratörlü bir modelde durum farklı. Karbüratör haznesinde kalan benzin buharlaşınca geride reçineleşmiş bir kalıntı bırakır ve baharda en sık karşılaşılan çalıştırma sorunu buradan çıkar. Karbüratörlü motosikletlerde yakıt musluğunu kapatıp motoru kendiliğinden susana kadar çalıştırmak ya da hazne tahliye vidasını kullanmak yaygın uygulamadır. Kendi modelinizin kılavuzundaki yöntemi izleyin.
Adım 4: Akü
Akü, kış boyunca en çok kayıp veren parça.
En temiz yöntem aküyü sökmek, kutup başlarını temizleyip donmayacak, kuru ve serin bir yerde saklamak. Betona doğrudan koymayın; ahşap bir zemin veya raf yeterli.
Sökmek istemiyorsanız en azından eksi kutbu ayırın. En iyisi ise akıllı bir damla şarj cihazı (bakım şarjı) bağlamak. Bu cihazlar aküyü sürekli şarj etmez, gerilim düştükçe devreye girer. Klasik hızlı şarj cihazlarını haftalarca bağlı bırakmak akü için faydalı değildir.
Aylık bir hatırlatma kurup akü gerilimini kontrol etmek, bahar sabahı marşa basıp sessizlikle karşılaşmaktan iyidir.
Adım 5: Lastikler ve Duruş Pozisyonu
Lastik basıncını üreticinin önerdiği değerin biraz üzerine çıkarın; aylar içinde doğal olarak düşecektir.
En iyi çözüm motosikleti paddock stand ile yerden kesmek. İki tekerlek de havadaysa lastiklerde düzleşme oluşmaz. Standınız yoksa motosikleti ayda bir kez birkaç metre ileri geri hareket ettirerek temas noktasını değiştirin. Tekerleklerin altına tahta veya kalın karton koymak, soğuk beton zeminin doğrudan temasını da keser.
Yan sehpada uzun süre duran motosikletlerde süspansiyonun tek tarafa yaslanması da göz önünde bulundurulmalı; mümkünse orta sehpa veya stand tercih edin.
Adım 6: Nerede ve Neyle Örtülecek?
Kuru, havalandırması olan, sıcaklık değişimi görece dengeli bir alan ideal. Kapalı garaj her zaman en iyi seçenek değildir; nem alan, havasız bir bodrum açık bir sundurmadan daha zararlı olabilir.
Örtü seçiminde tek kural: nefes alan kumaş. Plastik veya muşamba branda, altında biriken nemi hapsederek motosikleti kendi buharında bekletir. Bunun sonucu pas ve küf olur. Motosikleti örtmeden önce tamamen soğumuş olduğundan emin olun.
Dışarıda bekleyecekse motosikleti duvara yakın, rüzgârın devirmeyeceği bir konuma alın ve örtüyü alt kısımdan sabitleyin.
Elektrikli Scooter ve Mopedler İçin Ayrı Bir Not
Elektrikli araçlarda kış hazırlığının merkezinde batarya var ve doğru yöntem batarya tipine göre değişiyor.
Lityum bataryalı modellerde uzun süreli bekleme için tam dolu ya da tamamen boş değil, kısmi şarj seviyesi tercih edilir. Bataryayı aracın üzerinden alabiliyorsanız donma riski olmayan, oda sıcaklığına yakın bir yerde saklayın. Sıfırın altındaki ortamlarda uzun süre bekleyen lityum bataryalar kapasite kaybedebilir.
Kurşun asit ve jel akü kullanan modellerde mantık ters işler: bu aküler dolu halde bekletilmeli ve belirli aralıklarla tazeleme şarjı yapılmalıdır. Boş bırakılan kurşun asit akü kısa sürede kalıcı hasar görür.
Hangi tipte olduğundan emin değilseniz kullanım kılavuzuna bakın; batarya tipi ve önerilen saklama şarj aralığı orada yazar. Üreticinin verdiği aralık, genel tavsiyelerin önünde gelir.
Şarj cihazını kış boyunca prizde bağlı bırakmayın. Aylık bir kontrol ve gerektiğinde kısa bir şarj yeterli.
Kışın Kullanılmasa da Devam Eden Yükümlülükler
Motosikleti kullanmıyor olmanız tescil kaydını ve buna bağlı yükümlülükleri durdurmaz. Zorunlu trafik sigortası, muayene takvimi ve varsa vergi yükümlülükleri araç trafikten çekilmediği sürece işlemeye devam eder. Uzun süre kullanmayacaksanız güncel durumunuzu ilgili kurumlardan teyit etmekte fayda var.
Bahar Geldiğinde: Kısa Kontrol Listesi
Motosikleti örtüsünden çıkarır çıkarmaz kontak açmayın. Şu sırayı izleyin:
1. Egzoz ağzına koyduğunuz bezi çıkarın.
2. Lastik basıncını normal değerine ayarlayın, yanakları çatlak açısından kontrol edin.
3. Aküyü takın, gerilimini ölçün.
4. Yağ ve fren hidroliği seviyesine bakın.
5. Fren kollarını birkaç kez çekin, disk yüzeyinde pas varsa ilk metrelerde yumuşak frenlemelerle temizlenmesini bekleyin.
6. Zinciri kontrol edin, gerekirse yeniden yağlayın.
7. Farlar, sinyaller ve korna çalışıyor mu bakın.
8. İlk sürüşü kısa ve sakin yapın.
Uzun süre bekleyen bir motosikletin ilk sürüşü, test sürüşüdür. Otoyolda değil, mahallede yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Kışın motosikleti ara ara çalıştırmak faydalı mı?
Yaygın bir alışkanlık olsa da tartışmalı. Motoru çalıştırıp tam ısınma sıcaklığına ulaştırmadan kapatmak, egzoz sisteminde ve motorda yoğuşma bırakır. Ya gerçekten ısınana kadar çalıştırın ya da hiç dokunmayın; ikincisi genellikle daha güvenli.
Depoyu boş mu dolu mu bırakmalı?
Enjeksiyonlu modellerde dolu bırakmak yoğuşmayı azaltır. Karbüratörlü modellerde ise karbüratör haznesinin boşaltılması ayrıca gerekir.
Akü sökülmezse ne olur?
Motosiklet kontak kapalıyken bile küçük bir akım çeker. Aylar içinde akü boşalır ve derin deşarj kalıcı kapasite kaybına yol açar. En azından eksi kutbu ayırın.
Motosikleti dışarıda bekletmek zorundayım, ne yapmalıyım?
Nefes alan bir branda kullanın, altına zeminden yalıtacak bir malzeme koyun, lastik basıncını yükseltin ve aküyü içeri alın. Ayda bir kontrol ederek örtü altında nem birikip birikmediğine bakın.
Elektrikli scooter kışın nasıl saklanır?
Bataryayı mümkünse araçtan ayırıp donmayacak bir ortamda tutun. Lityum bataryalar kısmi şarjla, kurşun asit ve jel aküler dolu halde ve periyodik tazeleme şarjıyla bekletilir. Kesin oran için kullanım kılavuzunuzu esas alın.
Baharı Kaybetmemek İçin
Kış hazırlığının tamamı bir öğleden sonrada biter. Bunu yapmamanın maliyeti ise genellikle bir akü, bazen bir karbüratör temizliği, bazen de sezonun ilk iki haftası oluyor. Motosikletinizin genel bakım düzenini gözden geçirmek için temel kontrol listemize bakabilir, model ve teknik detaylar için ACM Motor ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.